COP31 kapsamında düzenlenen basın toplantısında uluslararası sağlık uzmanları, Türkiye ve Avustralya’ya fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecinde halk sağlığını önceliklendirme çağrısı yaptı. Uzmanlar, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin dünya genelinde yılda 2 milyon 730 bin kişinin ölümüne neden olduğunu, Türkiye’de ise 2024’te yaklaşık 26 bin 500 erken ölüme katkıda bulunduğunu açıkladı.
Toplantı, Temiz Hava Hakkı Platformu (THHP) ve Kanada Çevre İçin Hekimler Derneği (CAPE) tarafından, Küresel İklim ve Sağlık İttifakı’nın (GCHA) desteğiyle gerçekleştirildi. Uzmanlar, Brezilya’da düzenlenen COP30’da başlatılan Fosil Yakıtlardan Uzaklaşma Yol Haritası’nın (TAFF) halk sağlığını merkeze alacak biçimde ilerletilmesini istedi.
Toplantıda paylaşılan Lancet Countdown 2026 raporuna göre, 2016’dan bu yana hava kirliliğini azaltan 77 ülkede yılda yaklaşık 323 bin ölüm önlendi. Raporda net fosil yakıt teşviklerinin 2016’dan itibaren iki katına çıktığı ve Paris Anlaşması’ndan bu yana toplam teşviklerin 6,2 trilyon dolara ulaştığı da belirtildi.
THHP Yürütme Kurulu Üyesi Prof. Dr. Gamze Varol, THHP ile Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi’nin (CREA) hazırladığı rapora dayanarak, Türkiye’de fosil yakıt kaynaklı ince partikül madde (PM2.5) kirliliğinin 2024’te yaklaşık 26 bin 500 erken ölüme katkıda bulunduğunu söyledi. Kirlilikle aynı yıl yaklaşık 8 bin erken doğum, 8 bin 200 düşük doğum ağırlıklı doğum, 5 bin 100 yeni çocukluk çağı astım vakası ve astımla ilişkili 6 bin 500 acil servis başvurusu ilişkilendirildi.
Varol, Türkiye’de fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin yıllık sağlık kaynaklı ekonomik maliyetinin yaklaşık 55 milyar dolar olduğunu, bunun 2024 gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 4,1’ine karşılık geldiğini belirtti. Toplantının moderatörü CAPE Sağlık ve Ekonomi Politikaları Direktörü Dr. Leah Temper ise fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecini halk sağlığını iyileştirmek için tarihi bir fırsat olarak nitelendirdi.


