ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, son iki haftadır İran’la yeni bir ateşkes anlaşmasına varılması ve nükleer müzakerelerin yeniden başlatılması amacıyla yürütülen dolaylı görüşmelere katılıyor. Sürece yakın kaynaklar, Vance’in arabulucularla neredeyse her gün temas kurduğunu aktardı.
Vance’in Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani, Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Münir ve diğer arabulucularla görüştüğü belirtildi. Beyaz Saray Temsilcisi Steve Witkoff ile Başkan Donald Trump’ın danışmanı ve damadı Jared Kushner da sürece dahil.
ABD’li yetkililer ve bölgedeki kaynaklara göre Trump, şimdilik diplomatik girişimlere alan açmaya ve anlaşma ihtimalini görmeye istekli. Cuma günü İran’a yönelik mesajı sorulan Trump, “Onlarla konuşuyoruz” dedi; yeniden operasyon emri vermesi halinde ABD ordusunun kısa sürede saldırıya hazır olduğunu da vurguladı.
Yaklaşık iki hafta önce Vance, doğrudan müzakerelere dönülmesini öneren bir mektubu İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai’ye iletti. İranlı yetkililer, Mücteba Hamaney’in yakın çalışma arkadaşlarından Rızai’ye gönderilen mektubun görüşmelerin yeniden başlaması yönünde olumlu ivme yarattığını belirtti.
Vance çarşamba günü yaptığı değerlendirmede, savaşın Cumhuriyetçilerin seçim yenilgisinin başlıca nedeni olduğunu söyledi. Daha önce de askeri adımlar yerine diplomatik çözümü savunan Vance, nisan ayında İslamabad’daki İran zirvesine ABD heyetinin lideri olarak katılmış, haziranda imzalanan ABD-İran mutabakat zaptına uzanan temaslarda yer almıştı.
Vance daha sonra İsviçre’deki doğrudan görüşmelerde ABD heyetine başkanlık etti. Bu tur, Tahran’ın BM müfettişlerini nükleer tesislerine davet etme taahhüdüyle sonuçlandı; ancak İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun gemilere yönelik saldırılarını yeniden başlatması mutabakatın çökmesine yol açtı.
Arabuluculuk sürecindeki kaynaklar ilerleme sağlandığını, ancak görüşmelerin yavaş ilerlediğini bildiriyor. Katar Başbakanı cuma akşamı, ABD yönetimindeki muhataplarının gerilimi düşürme konusunda samimi olduğunu ve Tahran’daki sağduyulu seslerle birlikte durumun kontrolden çıkmasının önüne geçildiğini söyledi.