Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), sürücü belgesindeki “02” kişiselleştirilmiş kısıt kodunu gerekçe göstererek işitme engelli bir kişinin üyelik yenileme talebini reddeden TikTak Yeni Nesil Çözümleri ve Araç Kiralama Anonim Şirketi’ne 200 bin lira idari para cezası uyguladı. Kurum, kararında engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiği sonucuna vardı.
Yüzde 42 işitme engelli olan kişi, daha önce üyesi olduğu araç kiralama şirketinin TikTak tarafından devralınmasının ardından üyelik bilgilerinin aktarılması ve üyeliğinin yenilenmesi için başvurdu. Talebinin, işitme engeli nedeniyle sürücü belgesinde bulunan “02” kodu gerekçe gösterilerek reddedildiğini belirterek TİHEK’e şikâyette bulundu.
02. İşitme desteği/iletişim desteği kodu
Şirket, kuruma sunduğu görüşte hizmetin self-servis modelle yürütüldüğünü, sürücü belgesindeki kodun gerektirdiği sağlık koşullarını ve özel donanım ihtiyacını araç başında anlık olarak denetlemenin mümkün olmadığını bildirdi. Filosundaki bütün araçları sürekli özel donanımlı bulunduramayacağını belirten şirket, uygulamanın kullanıcıların ve üçüncü kişilerin can ve mal güvenliğini korumayı amaçladığını savundu.
TİHEK, başvuranın engeli nedeniyle bireysel değerlendirme yapılmadan hizmetten yararlandırılmamasının orantılı ve ölçülü olmadığına hükmetti. Kurum, kısıt kodunun içeriği ve kapsamı incelenerek araç kiralamaya engel oluşturup oluşturmadığı belirlenebilecekken üyelik talebinin doğrudan reddedilmesini ölçülülük ilkesiyle bağdaştırmadı.
Kararda, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu uyarınca engellilik temelinde ayrımcılığın yasak olduğu hatırlatıldı. İşitme engelinin hizmetten yararlanma konusunda otomatik ve kategorik ret nedeni sayıldığı da belirtildi.
İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün TİHEK’e ilettiği görüşte ise sürücü belgesinde “02. İşitme desteği/iletişim desteği kodu” bulunan kişilerin gerekli işitme veya iletişim desteğini almaları şartıyla, belgelerinde uygun bulunan sınıftaki araçları kullanmalarında sakınca olmadığı ifade edildi.