Demokratlar, Cumhuriyetçilere ve Donald Trump'ın politikalarına yönelik büyük bir tepkinin sonucunda ABD Senatosu ve Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu kazandı. Her iki kanatta da çoğunluğu elde eden Demokratlarla birlikte, Trump'ın başkanlığının son iki yılı ilk yarısından belirgin biçimde farklı geçecek. Peki Demokratlar, Kongre'de elde ettikleri güçle gerçekte neler yapabilir?
DEMOKRATLAR TEMSİLCİLER MECLİSİ'NDE NELER YAPABİLİR?
Ülke genelinde Cumhuriyetçilerin güçlü olduğu seçim bölgelerinde art arda kazanılan zaferlerin ardından Demokratlar, çoğunluğu elde etmek için gereken 218 sandalye eşiğini aştı. Böylece Hakeem Jeffries'in Temsilciler Meclisi çoğunluk lideri olması bekleniyor. Cumhuriyetçiler ise Demokratların desteği olmadan bu kanattan yasa geçirme imkanını kaybedecek.
Demokratların çoğunluğu, Trump yönetimine yönelik soruşturmalar başlatmalarına, belge ve ifade talep etmelerine ve üst düzey yetkilileri Kongre'nin sürekli denetimine tabi tutmalarına olanak sağlayacak.
Ayrıca Demokratlar, kendi seçmen tabanlarından Trump'ın üçüncü kez azledilmesi yönünde baskıyla karşı karşıya kalabilir.
SENATO'DA NELER YAPABİLİRLER?
Senato; kabine üyelerini, büyükelçileri ve Yüksek Mahkeme adayları da dahil olmak üzere federal yargıçları onaylıyor.
Demokratların Senato'da çoğunluğu elde etmesi, Trump'ın çok sayıda atamasını engellemelerine veya geciktirmelerine ve Beyaz Saray'ı yasalar konusunda müzakereye zorlamalarına imkan verecek.
DEMOKRATLAR HANGİ KONULARDA SORUŞTURMA BAŞLATACAK?
Guardian'da yer alan analizde, Demokratların başlatabileceği en önemli soruşturmalar sıralandı. İşte gündeme gelmesi beklenen soruşturmalardan bazıları:
Aile şirketleri: Temsilciler Meclisi Gözetim Komitesi'nin en üst düzey Demokrat üyesi Robert Garcia, Trump ailesinin yolsuzluk iddialarını öncelik listesinin ilk sırasına koydu. Kongre üyesi Jamie Raskin ise Trump'ın damadı Jared Kushner ve oğlu Donald Trump Jr.'ın ticari faaliyetlerine ilişkin bilgi talep etti.
Epstein ve e-postalar: Kongre üyeleri Ro Khanna ve Thomas Massie'nin ortak çabaları sayesinde Adalet Bakanlığı, geçen yıl Jeffrey Epstein'la ilgili milyonlarca belgeyi açıklamak zorunda kaldı. Ancak bakanlık, yasal olarak belirlenen sürede belgeleri yayımlamadı. Ardından elindeki 6 milyon sayfanın yalnızca yaklaşık 3,5 milyonunu açıkladı; geri kalan belgelerin mükerrer olduğunu belirtti. Bazı bölümlerde yoğun sansür uygulanması, başka bölümlerde ise mağdurların isimlerinin görünüşe göre yanlışlıkla ifşa edilmesi iki partiden de tepki çekti.
Adalet Bakanlığı, bu konular nedeniyle gazeteci Katie Phang'in açtığı davayla da karşı karşıya. Cumhuriyetçilerin Kongre'de çoğunlukta olduğu dönemde bile, Cumhuriyetçi James Comer'ın başkanlığını yürüttüğü Gözetim Komitesi, iki partinin zaman zaman birlikte hareket ettiği nadir alanlardan biri oldu. Komite üyeleri, iş birliği yapmayan tanıkları ifade vermeye çağırmak ve mahkeme kararlarına uymayanları Kongre'ye saygısızlıkla suçlamak konusunda genellikle ortak hareket etti. Yeni Demokrat Kongresi'nde de bu iş birliğinin sürmesi bekleniyor.
Pentagon ve savaş: Silahlı Hizmetler ve İstihbarat komitelerinde görev yapan, ayrıca Temsilciler Meclisi Yolsuzlukla Mücadele Grubu'nun eş başkanlığını yürüten Colorado temsilcisi Jason Crow, soruşturmalarına Pentagon'dan başlayacağını söyledi. Crow, Trump ailesiyle bağlantılı şirketlere savunma bütçesinden kaynak aktarıldığına ilişkin haberleri gerekçe gösterdi.
Azil süreci: Demokratların Temsilciler Meclisi'ndeki lideri Hakeem Jeffries, bu kez Trump'ın azledilmesi konusunda hiçbir seçeneği dışlamadıklarını söyledi. Mevcut Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi çoğunluk lideri Steve Scalise ise Demokratların daha ilk günden azil girişiminde bulunacağını öngörüyor.
DEMOKRATLAR SON KEZ TEMSİLCİLER MECLİSİ'Nİ SON KEZ KAZANDIĞINDA NE YAPMIŞTI?
2018'de, Trump'ın ilk başkanlık döneminin ortasında Demokratlar, geniş kapsamlı bir Demokrat dalgasıyla Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu Cumhuriyetçilerden almıştı.
Temsilciler Meclisi komiteleri kısa süre içinde Trump'ın ticari faaliyetleri, Rusya soruşturmalarını yönetme biçimi ve olası çıkar çatışmaları hakkında onlarca soruşturma başlattı.
2018 ara seçimlerinden bir yıldan biraz fazla süre sonra, Demokratların sol kanadından aylarca gelen azil çağrılarının ardından Temsilciler Meclisi, büyük ölçüde parti çizgileri doğrultusunda oy kullanarak Trump'ın azledilmesine karar verdi.
Demokratlar, Trump'ı yaklaşan başkanlık seçimlerinde hile yapmak amacıyla bir plan yürütmekle suçladı. İddiaya göre Trump, Ukrayna'ya baskı yaparak Joe Biden hakkında olumsuz bilgiler üretilmesini sağlamaya çalışmış, ardından Kongre'nin denetim yetkisini engellemişti.
Trump, daha sonra Cumhuriyetçilerin kontrolündeki Senato'da hakkındaki her iki azil maddesinden de aklandı.
2021'de ise Trump, 6 Ocak'ta ABD Kongre Binası'na düzenlenen saldırıyı kışkırtmakla suçlanarak ikinci kez azledildi. Ancak Senato'daki yargılamanın ardından yine aklandı.