12 Kasım 1999 Düzce Depremi'nin 27. yılı dolayısıyla değerlendirmelerde bulunan Düzce Üniversitesi Deprem Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Mehmet Emin Arslan, binaların deprem güvenliğinde yapım aşaması kadar kullanım sürecindeki müdahalelerin de belirleyici olduğunu söyledi.
Türkiye Ulusal Risk Kalkanı Modeli Hasar Tespit Kurulu Üyesi de olan Arslan, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler ile 1999 Düzce Depremi'nin etki alanı ve ölçülen ivme değerlerinin farklı olduğunu belirtti. Buna karşın mühendislik hizmeti almayan veya sonradan değişikliğe uğrayan yapılarda benzer yıkım nedenlerinin görüldüğünü ifade etti.
Ayağımız kırılırsa ayakta kalamayız, kolumuz kırılırsa tabii önemlidir ama ayakta kalabiliriz. Yani insanlar binanın içinden yürüyerek çıksın isteriz.
Arslan, yönetmeliklere uyulmaması, kolon ve kirişlerdeki donatı düzeni ile taşıyıcı elemanların dayanım dengesindeki sorunların hasara yol açabileceğine dikkat çekti. Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından hazırlanan hasar raporunda kısa kolon, yumuşak kat, burulma düzensizliği ve bitişik nizam yapılaşma sorunlarının öne çıktığını aktardı.
Depremde binanın hasar görmesi durumunda kirişlerin zarar görmesi, kolonların ise ayakta kalmasının hedeflendiğini belirten Arslan, “Ayağımız kırılırsa ayakta kalamayız, kolumuz kırılırsa tabii önemlidir ama ayakta kalabiliriz. Yani insanlar binanın içinden yürüyerek çıksın isteriz.” dedi.
Başlangıçta mevzuata uygun tasarlanan binaların da kullanım sırasında yapılan değişikliklerle güvenliğini yitirebileceğini vurgulayan Arslan, kolon kesilmesi ve projeye aykırı kat ilavelerinin taşıyıcı sistemi ve yük dağılımını değiştirdiğini kaydetti. Bu nedenle deprem sırasında yapının hesaplanandan farklı davranabileceğini belirtti.
Arslan, benzer müdahalelerin Gaziantep'in yanı sıra Kahramanmaraş, Adıyaman ve Malatya'da da görüldüğünü söyledi. İmar affından yararlanan yapılarda ağır yıkımlar yaşandığına dikkat çekerken, gerekli önlemlerin alınmaması ve denetim eksikliklerinin yıkımlara zemin hazırladığını ifade etti.