Uppsala Üniversitesi araştırmacılarının öncülüğünde geliştirilen GlioTrace yöntemi, glioblastom hücrelerinin sağlıklı beyin dokusuna yayılma biçimini canlı dokuda görüntüledi. Yapay zekâ destekli yöntemle binlerce hücrenin hareketi eş zamanlı kaydedildi; araştırmanın sonuçları Nature Communications’ta yayımlandı.
Çalışmada altı farklı hastadan alınan tümör dokuları beş gün boyunca, iki saatlik aralıklarla mikroskop altında izlendi. Makine öğrenimi sistemi, tek tek tümör hücrelerinin hareketlerinin takip edilmesini sağladı.
Araştırmacılar, bazı hücrelerin kan damarları boyunca ilerlediğini, bazılarınınsa beyin dokusunun derinliklerine dağılarak yayıldığını belirledi. Çalışmanın ortak başyazarı Madeleine Skeppås, bir tümör hücresinin birkaç gün içinde hem şeklini hem de hareket biçimini değiştirebildiğini vurguladı.
Ekip, GlioTrace’i kanser ilaçlarının ve tedavilerinin hücre hareketliliğine etkisini incelemek için de kullandı. Test edilen iki farklı ilaç etken maddesi hücre yayılımını yavaşlattı; ancak etkinin hastaya ve hücre tipine göre değiştiği görüldü.
Radyoterapi ve kemoterapinin birlikte uygulandığı bazı tümör modellerinde, tedavi sonrasında belirli bir şekle sahip hızlı hareket eden hücrelerin oranı arttı. Araştırmacılar, hücre durumları arasındaki geçişte rol oynayan bu dirençli hücrelerin kanserin yeniden nüksetmesine zemin hazırlayabileceğini belirtti.
Uppsala Üniversitesi, Chalmers Teknoloji Üniversitesi ve Göteborg Üniversitesi uzmanlarının geliştirdiği analiz yazılımı, standart mikroskop görüntülerini işleyerek tümör istilasını haritalandırıyor. Prof. Dr. Sven Nelander, yazılımın tüm bilim insanlarının ücretsiz erişimine açıldığını ve binlerce tümör hücresinin canlı dokudaki uyumunun gerçek zamanlı izlenebildiğini bildirdi.