Diyarbakır’ın Çınar ilçesindeki Şeyh Kasım Medresesi ile üzerindeki tarihi kasır, restore edilerek gelecek nesillere aktarılmayı bekliyor. Osmanlı döneminde bölgenin önemli ilim merkezlerinden biri olan medresenin büyük bölümü yıkılırken kasrın önemli bir bölümü ayakta.
Dicle Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İrfan Yıldız, eski adı Güzelşeyh, yeni adı Altunakar Mahallesi olan bölgede bulunan medresenin Osmanlı döneminin önemli eğitim kurumlarından biri olduğunu belirtti. Yapının, Orta Çağ’a ait dini ve sivil mimari özellikleri yansıtması ve bir turizm rotası üzerinde bulunması da önem taşıyor.
Yıldız, medresenin yapım tarihini kesin olarak ortaya koyan bir kitabe veya belgeye rastlanmadığını söyledi. 20122013 yıllarında yapılan yüzey araştırmalarında, medreseye vakfedilmiş bir el yazması eserde Hicri 1288, Miladi 1871 kaydının görüldüğünü; Osmanlı arşivlerinde ise 1855 tarihli bir belge bulunduğunu aktardı. Bu bulgulara dayanarak medresenin 1850’li yıllardan önce inşa edildiğini ifade etti.
Yıldız, Şeyh Hasani Nurani adıyla da anılan Hasane Aktepe’nin medresede yetiştiğine ilişkin bir rivayet bulunduğunu, bu bilginin doğru olması halinde yapının geçmişinin daha eskiye uzanabileceğini kaydetti. Medresenin çok sayıda öğrenci ve müderris yetiştiren önemli bir ilim merkezi olduğunu vurguladı.
Şeyh Kasım’ın oğullarından Şeyh Nimetullah’ın 1900’lü yılların başında medresenin üzerine ailesi için bir ev, diğer adıyla kasır yaptırdığı biliniyor. Yıldız, yapım için Mardin’den Süryani ustaların ve Sarkis Lole’nin davet edildiğini; mimari tarzı ile süslemelerde Mardin ekolünün izlerinin görüldüğünü belirtti.