Bakanlık ile Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), Doğu Anadolu Projesi (DAP), Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) ve Konya Ovası Projesi (KOP) bölge kalkınma idarelerinin 2027 yılı bütçe tekliflerinden yaptığı derlemeye göre bölgesel kalkınma çalışmalarıyla bölgeler arası gelişmişlik farklarının azaltılması, yerel potansiyelin harekete geçirilmesi ve rekabet gücünün artırılması amaçlanıyor.
Bu kapsamda, Bölgesel Kalkınma Programı için 2027'de 5 milyar 471 milyon 809 bin lira, 2028'de 6 milyar 280 milyon 529 bin lira ve 2029'da 6 milyar 874 milyon 866 bin lira ödenek planlanıyor.
Toplam 43 ilde faaliyet gösteren bölge kalkınma idareleri, bölgelerinin kalkınmasını hızlandırmaya yönelik eylem planları yürütüyor. Tarımsal üretim ve sulama altyapısının geliştirilmesinin yanı sıra kırsal kalkınma, turizm, eğitim ve kültür alanlarındaki yatırımlarla bölgelerin sosyoekonomik gelişmesinin desteklenmesi hedefleniyor.
Eylem planları kapsamında, bu yılın ilk 6 ayı itibarıyla toplam 76 proje tamamlanırken 508 proje devam ediyor. 2027 ve 2028 yıllarında, GAP'a 347,7 milyar lira, DAP'a 332,6 milyar lira, DOKAP'a 466,3 milyar lira ve KOP'a 273,9 milyar lira olmak üzere toplam 1,42 trilyon lira ödenek tahsis edilmesi öngörülüyor.
GAP'ın yatırımlarında bitkisel üretim öne çıkıyor
Yarın 37'nci kuruluş yıl dönümünü kutlayacak GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, bölgenin yaşam kalitesini yükseltmek ve gelişmişlik farkını en aza indirmek amacıyla model projeler yürütüyor. GAP İdaresi, üstlendiği bu misyonla hem ulusal hem de uluslararası düzeyde yapılan bölgesel kalkınma programları için öncü bir rol üstleniyor.
Bölgesel Kalkınma Programı kapsamında GAP Bölge Kalkınma İdaresine üç yılda 5 milyar 901 milyon 615 bin lira ödenek ayrılması öngörülüyor.
Bu kapsamda söz konusu dönemde eğitim verilen çiftçi sayısının 40 bine, eğitim alan kadın çiftçi sayısının da 8 bine yaklaşması hedefleniyor. Sosyal faaliyetler kapsamında ulaşılan çocuk sayısının da 200 bini geçmesi bekleniyor.
İdarenin 2027-2029 dönemi için bütçesinde öngörülen toplam yatırım ödeneği ise 3 milyar 329 milyon 419 bin lira olarak hesaplanıyor.
Yatırımlarda en büyük payı 1 milyar 419 milyon 525 bin lirayla bitkisel üretim alırken sulamaya 849 milyon 486 bin lira, hayvancılığa 203 milyon 877 bin lira kaynak ayrılması planlanıyor. Eğitim ve kültür yatırımları için 339 milyon 794 bin lira, kırsal alan planlaması için 278 milyon 969 bin lira ödenek öngörülüyor. Turizm yatırımlarına 208 milyon 643 bin lira, enerjiye de 27 milyon 183 bin lira ayrılması hedefleniyor.
DAP'ta en büyük yatırım kalemi sulama
DAP Bölge Kalkınma İdaresinin Bölgesel Kalkınma Programı kapsamındaki üç yıllık ödeneğinin 2 milyar 180 milyon 350 bin lira olması planlanıyor.
Bölgede 2029 hedefleri kapsamında sulamaya açılan alanın 156 bin 273 hektara, Tarla Bitkileri Üretiminin Artırılması Programı çerçevesinde üretim yapılan alanın 45 bin 600 hektara ulaşması öngörülüyor. Hayvancılığın geliştirilmesi kapsamında desteklenen proje sayısının da 73 olması hedefleniyor.
İdarenin 2027-2029 dönemi toplam yatırım ödeneği ise 2 milyar 174 milyon 74 bin lira olarak hesaplandı.
Yatırımlarda en büyük payın 849 milyon 486 bin lirayla sulamaya ayrılması planlanıyor. Bitkisel üretim için 551 milyon 826 bin lira, hayvancılık için 403 milyon 506 bin lira ödenek öngörülüyor. Eğitim ve kültür yatırımlarına 254 milyon 846 bin lira, turizme de 112 milyon 472 bin lira kaynak bekleniyor.
DOKAP'ta turizme 2,2 milyar liralık yatırım
DOKAP Bölge Kalkınma İdaresine Bölgesel Kalkınma Programı kapsamında üç yılda 4 milyar 447 milyon 182 bin lira ödenek ayrılması planlanıyor.
Bölgede bu dönemde 250'yi aşkın turizm projesinin uygulanması öngörülüyor. İdare tarafından desteklenen yeşil yol ulaşım aksı uzunluğunun 1820 kilometreye ulaşması hedefleniyor. Sulamaya açılan tarımsal alanın 25 bin dekar, küçük ölçekli tarımsal sulama işleri kapsamında oluşturulan sulama hattı uzunluğunun 100 kilometre olması hedefler arasında bulunuyor. Ayrıca, desteklenen tarımsal üretici sayısının 830, kurulan örtü altı tarım alanının da 35 dekar olması planlanıyor.
İdarenin 2027-2029 dönemindeki toplam yatırım ödeneği 4 milyar 412 milyon 334 bin lira olarak hesaplanıyor.
Yatırımların en büyük kalemini 2 milyar 216 milyon 413 bin lirayla turizm oluşturuyor. Bitkisel üretime 807 milyon 12 bin lira, sulamaya 679 milyon 589 bin lira ve hayvancılığa 573 milyon 403 bin lira kaynak ayrılması öngörülüyor. Eğitim ve kültür yatırımları için de 135 milyon 917 bin lira ödenek bekleniyor.
KOP'ta sulamaya 1 milyar lirayı aşkın kaynak
KOP Bölge Kalkınma İdaresinin Bölgesel Kalkınma Programı kapsamındaki 2027-2029 dönemi ödeneğinin 2 milyar 730 milyon 482 bin lira olması planlanıyor.
Bölgede 2029'da iyi tarım uygulamaları ve modern tarımsal üretim tekniklerinin yayımı kapsamında destek sağlanan üretici sayısının 8 bine, hayvancılık üretim ve altyapısının geliştirilmesine yönelik desteklenen işletme sayısının 3 bine ulaşması hedefleniyor. İdarenin destekleriyle sulamaya açılan alanın 135 bin 227 hektara çıkarılması öngörülüyor.
İdarenin üç yıllık toplam yatırım ödeneği ise 2 milyar 645 milyon 564 bin lira olarak hesaplanıyor.
Yatırımlarda en büyük payı 1 milyar 70 milyon 352 bin lirayla sulama alacak. Bitkisel üretime 817 milyon 233 bin lira, hayvancılığa 212 milyon 371 bin lira ayrılması planlanıyor. Enerji yatırımları için 237 milyon 856 bin lira, eğitim ve kültür için 169 milyon 897 bin lira, turizm için de 135 milyon 917 bin lira ödenek planlanıyor.