10 Kasım anmalarında Atatürk’ün liderliğinde yürütülen bağımsızlık mücadelesi ve kurulan Cumhuriyetin etkisi yeniden hatırlanıyor. Bu mücadelenin, Türkiye sınırlarının ötesinde mazlum milletlere ilham verdiği yabancı şairlerin eserlerinde de yer buldu.
Yazıda anlatılan çocukluk anısında, ilkokul öğretmeni İnci Denizalp, adı hatırlanmayan yabancı bir şairin şiirini okuyarak Atatürk’ün sömürge altındaki ülkelere verdiği ilhamı anlatıyor.
Atatürk ve Türklerin aklı ve hikmeti sayesinde biz / İlahi takdirin gizli sırlarına ermişiz / Sönmüş bir kıvılcım iken Müslüman / Mustafa Kemal’in bir bakışı ile / Bir güneş olduk ki düşmana yama.
Metinde, emperyalizm karşısında toprakları paylaşılan ve yeniden ayağa kalkamayacağı düşünülen Doğu ülkelerinin içinde bulunduğu tabloya değiniliyor. Kurtuluş Savaşı ve sonrasındaki devrimler ise bağımsızlık iradesinin zaferi ve yeni bir Cumhuriyetin kuruluşu olarak aktarılıyor.
Atatürk’ün cenaze töreninde naaşı Dolmabahçe Sarayı’ndan Sarayburnu’na götürülerek Yavuz Zırhlısı’na nakledildi. Yüz binlerce İstanbullu korteji izlemek için yollara dökülürken, bazı kişiler Yeni Camii’nin kubbelerine ve çatılarına çıktı.
Bangladeş’in millî şairi olarak kabul edilen Kazi Nazrul İslam, Atatürk’e duyduğu hayranlığı “Kemal Paşa Destanı”nda dile getirdi. Şiirden aktarılan dizeler şöyle: “Ey Kahırlı ananın yiğit oğlu / Kararlıydı, kararlı ve kızgın / Düşman siperlerinde bir telaş, bir bozgun / Canını kurtarmak beyhude oyun / Harikalar yarattın Sen Kemal, harikalar / Harikalar yarattın, Sen, Kemal Kardeş, harikalar.” Kazi Nazrul İslam (1899 - 1976)
Pakistanlı şair ve düşünür Muhammed İkbal de Atatürk’ün reformlarına ve anti-emperyalist mücadelesine hayranlık duydu. İkbal, “Cavidname” başta olmak üzere şiir ve gazellerinde Atatürk’ün Doğu dünyası için taşıdığı ilhamı işledi.
İkbal’in aktarılan dizelerinde Atatürk ve Türklerin mücadelesi şöyle anlatılıyor: “Atatürk ve Türklerin aklı ve hikmeti sayesinde biz / İlahi takdirin gizli sırlarına ermişiz / Sönmüş bir kıvılcım iken Müslüman / Mustafa Kemal’in bir bakışı ile / Bir güneş olduk ki düşmana yama.”